[ ]
 
 
شیوه‏هاى آموزش و جذب فرزندان به نماز
نظرات

 

زندگى پاكیزه هنگامى به دست خواهد آمد كه انسان دل خود را با یاد خدا زنده نگه دارد تا به كمك آن بتواند با همه جاذبه‏هاى بدى و فساد مبارزه كند و دست شیطان‏هاى درونى و برونى را از سر خود كوتاه كند. توفیق این ذكر و حضور همیشگى، فقط به بركت نماز به دست مى‏آید. «نماز در حقیقت، پشتوانه استوار و ذخیره تمام‏نشدنى است كه آدمى را در مبارزه با شیطان نفس كه همواره او را به پستى و زبونى مى‏كشاند و شیطان‏هاى قدرت كه با زر و زور و تزویر او را وادار به ذلت و تسلیم مى‏كند، یارى مى‏رساند و محكم‏ترین و كارسازترین وسیله‏اى است كه انسان‏هاى در آغاز راه رابطه خود را با خدا با آن استوار مى‏كنند و برجسته‏ترین اولیاى خدا نیز بهشت خلوت انس خود با محبوب را در آن مى‏جویند».

بدین ترتیب، لازم است براى روبه‏رو شدن با سردرگمى‏هاى زندگى و پیش‏گیرى از انحراف‏هاى اخلاقى و رفتارى خود و افراد خانواده به ویژه فرزندان، از این سرچشمه رحمت الهى جام برداریم؛ زیرا فرزندان، امانتى الهى هستند كه به پدر و مادر سپرده شده‏اند. قلب آنها در كودكى و نوجوانى پاك، ساده و بى‏پیرایه است، آن‏چنان‏كه پذیراى هر نقش و روكننده به هر سو هستند...

امام سجاد علیه‏السلام مى‏فرماید:

حق فرزند بر تو این است كه بدانى وجود او از توست و بد و خوب او در این دنیا به تو ارتباط دارد و بدانى كه در سرپرستى او مسئولیت دارى و مسئول تربیت او هستى و او را به خداوند بزرگ راهنمایى كنى.

و چه عملى نیكوتر از نماز كه مى‏تواند فرزندانمان را به سوى خدا راهنمایى كند و دل آنها را پیش از آنكه شیطان برباید، در كف خدا نهد.

پیام متن

 

ارزنده‏ترین گوهر مقصود نماز است***زیبنده‏ترین هدیه به معبود، نماز است

كوبنده‏ترین اسلحه مكتب توحید***كز ریشه كَنَد خصم تو تا بود نماز است

نقش الگویى والدین در تشویق فرزندان به نماز

براى آموزش و جذب فرزندان به نماز، روش‏هاى گوناگونى وجود دارد كه مى‏توان به فراخور سن و وضع روحى ایشان آنها را به كار گرفت. در این میان، نقش الگویى ارشادگران اهمیت ویژه‏اى دارد؛ زیرا از روش‏هاى بسیار راه‏گشایى است كه خداى تعالى در قرآن براى هدایت انسان‏ها بارها به شكل مستقیم و غیرمستقیم بهره گرفته است. حكایت‏هاى وارد شده از پیامبران در قرآن جملگى از این مقوله است. منظور از تربیت الگویى این است كه: «مربى بكوشد نمونه رفتار و كردار پسندیده خود را به طور عملى (مستقیم یا غیرمستقیم) در معرض دید متربى قرار دهد و بدین‏گونه موقعیت اجتماعى او را دگرگون كند».

به یقین، در میان الگوها نقش پدر و مادر از همه مؤثرتر است. والدین نخستین و اثرگذارترین الگوى عملى فرزندان هستند، بیشترین زمان را با آنان مى‏گذرانند و بیشترین نقش را در شكل‏گیرى شخصیت فرزندان دارند. به همین دلیل، فرزندان همواره در حال همانندسازى از رفتار والدین خود هستند. شیوه رفتارى امام خمینى رحمه‏الله در تربیت دینى فرزندان، نمونه جالبى از تربیت الگویى است. فریده مصطفوى دختر امام مى‏گوید:

كارهاى دینى به ما دیكته نمى‏شد. در خانواده وقتى ما رفتار امام را مى‏دیدیم، خود به خود در ما تأثیر مى‏گذاشت و همیشه سعى مى‏كردیم كه مثل ایشان باشیم، ولو اینكه مثل ایشان نمى‏شدیم. از نظر تربیتى، خود ایشان براى ما یك الگو بودند. وقتى كارى را به ما مى‏گفتند انجام ندهید و ما مى‏دیدیم ایشان در عمرشان آن كار را نمى‏كنند، به طور طبیعى ما هم انجام نمى‏دادیم.

به هر حال، والدین براى آنكه الگوى شایسته و نیكوى فرزندان باشند، باید عامل به نماز باشند؛ دانش و منش تربیتى داشته باشند و در آموزش احكام و معارف نماز كوشا باشند.

پیام متن

اگر والدین اهل نماز نباشند، نمى‏توان انتظار داشت كه فرزندان آنها نمازگزار باشند.

نقش نمازخوان بودن والدین در گرایش فرزندان به نماز

«عامل بودن والدین به نماز، خود، روش مشاهده‏اى و غیرمستقیم براى آموزش نماز به كودكان و نوجوانان است و منظور از آن این است كه: اگر والدین كه الگوهاى عملى براى كودكان و نوجوانان خود هستند، براى نماز اهمیت ویژه‏اى قائل شوند و در این اندیشه پایدار و ثابت قدم بمانند، فرزندان ایشان نیز به سوى نماز گرایش پیدا مى‏كنند و به آن رو مى‏آورند. وقتى كودك از همان آغاز كودكى خویش، بارها و بارها مشاهده كند كه پدر و مادر مهربان و دل‏سوز و محبوب او در خانه، سفر، گردش، میهمانى، كار و در هر شرایط و موقعیتى به نداى اذان و اقامه نماز بیش از هر چیز دیگر اهمیت مى‏دهند و بزرگ‏ترین رسالت خود را به هنگام اذان، تحت هر شرایطى نماز خواندن و سخن گفتن با خدا مى‏دانند، بدون تردید، نگرش و روش برداشت آنها از نماز نیز چنین خواهد بود».

بى‏گمان، پدر و مادرى كه خود عامل به نماز نیست و در رویارویى با هر یك از امورى كه ذكر شد، امور مادى را بر نماز مقدم مى‏شمارد و نماز را به تأخیر مى‏اندازد یا در اقامه نماز و یادگیرى آن خود سهل‏انگارى مى‏كند، نمى‏تواند الگوى مناسبى براى فرزندان خود باشد و نباید از آنها انتظار داشت كه فرزندانى نمازخوان داشته باشند.

پیام متن

دوست دارید فرزندانتان چگونه باشند؟ شما نیز همان‏گونه باشید.

بهره داشتن والدین از دانش و منش تربیتى

منظور از «دانش» تربیتى، آگاهى داشتن از روش‏هاى متعدد و گوناگون روان‏شناسى در امر تربیت به ویژه آموزش نماز است و مقصود از «منش» تربیتى، توانایى به كارگیرى این روش‏ها در قالب‏هاى نو، جذاب، ساده و هماهنگ با دنیاى كودكان و نوجوانان است. البته بدین ترتیب، والدین باید از آنها آگاهى كافى داشته باشند تا مناسب با سنین فرزندان خود بتوانند بهره بگیرند. برخى از این روش‏ها و چگونگى به كارگیرى آنها عبارتند از:

الف) روش انگیزشى (ایجاد انگیزه در فرزندان)

روش انگیزشى، در مراحل ابتدایى نمازگزارى فرزندان بسیار كارساز است. تشویق، تأیید، پاداش و هدیه دادن، از ابزارهاى این روش است كه والدین مى‏توانند در تربیت دینى و جذب فرزندانشان به نماز از آن بهره بگیرند.

«در مراحل اولیه نمازگزارى، وقتى كودك روى زمین دراز مى‏كشد و صورت خود را به سجاده و مُهر مى‏مالد، به جاى آنكه پاى او را گرفته، حالتش را به صورت سجده بزرگ‏سالان درآوریم، بهتر است همان رفتار كودكانه‏اش را تشویق و تأیید كنیم. تشویق سبب مى‏شود كه این رفتار مطلوب بارها و بارها تكرار شود و به موازات رشد ذهنى و حركتى كودك زمینه یادگیرى (سجده كردن) هم فراهم مى‏شود. اگر كودك جمله‏اى و حتى كلمه‏اى از نماز را به زبان آورد، باید او را جدا تشویق كرد. هنگامى كه كودك كلمه «اللّه‏ اكبر» یا «لا اله الا اللّه‏» را به زبان جارى كند، مستحق پاداش پدر و مادر است».

در این باره نوع رفتار امام خمینى رحمه‏الله با نوه‏اش به هنگام نماز بسیار آموزنده است. یكى از نوه‏هاى امام مى‏گوید:

وقتى بچه بودم، یك‏بار كه امام مشغول نماز خواندن بود، من هم رفتم پشت سر ایشان ایستادم و همان كارهایى را كه ایشان انجام مى‏دادند، من هم تكرار مى‏كردم. [پس از اتمام نماز] امام چند جلد كتاب كودكان كه همان‏جا بود، برداشتند [به‏عنوان هدیه] به من دادند. بعدها هر موقع من به اتاق امام مى‏رفتم، یا ایشان مرا مى‏دید، از من مى‏پرسید [آیا نمازت را خوانده‏اى یا نه؟] اگر مى‏گفتم بله، مى‏گفتند: آفرین.

در مرحله‏هاى بعدى همراه با رشد جسمى و ذهنى فرزند، مى‏توان با خرید وسایل ویژه نماز همانند مهر، سجاده، تسبیح، لباس سفید، گرفتن جشن تكلیف با شركت گروه هم‏سالان و بردن ایشان به پارك، سینما، مكان‏هاى مقدس، فرزند خود را به نماز علاقه‏مند ساخت. بدین منظور، حتى بیان خاطره‏هایى درباره نماز اهل بیت علیهم‏السلام ، عالمان دینى و بزرگان مذهبى، در جذب كودكان و نوجوانان به نماز بسیار تأثیرگذار است.

پیام متن

وقتى كه حتى آدم‏هاى بزرگ با تشویق و قدردانى و جایزه به كارشان دلگرم مى‏شوند، از این ابزار براى راندن فرزندانمان به سوى نماز بى‏خبر نمانیم.

ب) روش عبادت جمعى و تأثیر آن در نمازخوانى فرزندان

براى آنكه پدر و مادر از نقش الگویى و آموزشى خود به خوبى برآیند، بهتر است به همراه فرزندان و دیگر اعضاى خانواده فریضه نماز را به صورت دسته‏جمعى به جا آورند. بدین ترتیب، هم امكان سهل‏انگارى در نماز به كمترین اندازه مى‏رسد و هم فریضه دینى به شكل گروهى و منظم انجام مى‏گیرد.

اگر عبادت در خانه به شكل دسته‏جمعى به جاى آورده شود، افزون بر آنكه شوق به نماز در دل‏ها كاشته مى‏شود، سبب افزایش ارتباط عاطفى و روحیه هم‏دلى و هم‏بستگى میان اعضاى خانواده مى‏شود. در نتیجه، بنیان خانواده به نیكى و مطمئن تقویت مى‏شود.

پیام متن

دست خدا، با جماعت و گروه است. بر این اساس، در خانواده‏اى كه با هم نماز مى‏خوانند، احتمال نمازخوان شدن فرزندان افزایش مى‏یابد.

ج) روش تنوع

گوناگونى در برنامه‏هاى نماز، در ادامه‏دار شدن نمازگزارى كودكان و نوجوانان بسیار مؤثر است، بدین معنا كه نماز جنبه‏هاى مختلفى دارد و تنها به بعد فردى محدود نمى‏شود. فرزندان در خانواده تنها با بعد فردى نماز آشنا مى‏شوند، ولى براى آشنایى با جنبه‏هاى فرهنگى، اجتماعى و سیاسى نماز شركت دادن آنان به همراه افراد خانواده در نماز جماعت، مسجد و نماز جمعه ضرورى است. شركت دسته‏جمعى افراد خانواده در جمع نمازگزاران، ضمن اینكه نوعى نشاط و طراوت را در نماز به همراه دارد و آن را از یك‏نواختى و كسالت‏بار بودن خارج مى‏كند، سبب نهادینه و استحكام جایگاه نماز میان اعضاى خانواده مى‏شود و میل و رغبت به نماز را بالا مى‏برد.

پیام متن

حتى نماز نیز اگر به گونه‏اى یك‏نواخت، به‏جا آورده شود، اى بسا كسالت‏بار شود. تغییر دادن مكان آن، گروهى یا به جماعت خواندن، به آن تنوع مى‏بخشد و از كاهش رغبت نمازگزار به آن مانع مى‏شود.

د) روش پرهیز از رفتارهاى ناخوشایند

والدین براى واداشتن فرزندان به نماز، اجازه هرگونه رفتار ناخوشایند را ندارند تا سبب رنجش خاطر فرزندان نشوند یا در ذهن آنها خاطره تلخى از آموزه‏هاى دین همچون نماز پدید نیاورند. كارهایى كه لازم است از آنها پرهیز شود، عبارتند از:

ـ اعمال قدرت و مجبور كردن كودك و نوجوان به نماز؛

ـ گرفتن وقت تفریح كودك و نوجوان مانند: وقت بازى و تماشاى فیلم، به انگیزه نماز خواندن آنها؛

ـ مقایسه فرزندان خود با كودكان نمازخوان دیگران؛

ـ دعوت كودك به نماز در زمانى كه به تازگى تنبیه شده است؛

ـ خسته كردن كودك یا نوجوان با برنامه‏هاى اضافى و تعقیبات نماز.

بى‏شك، اگر والدین در واداشتن فرزندان خود به نماز این پیشنهادها را رعایت نكنند، اثر بدى بر روحیه نمازگزارى كودك و نوجوان بر جاى مى‏گذارد تا آن‏جا كه ممكن است آنان را براى همیشه از نماز بیزار كند.

پیام متن

در روش پرهیز براى جذب فرزندان به نماز باید از هر گونه اقدام ناخوشایند پرهیز كرد.

ه) روش عنایت‏آمیز

بهره‏گیرى از روش عنایت‏آمیز در تربیت دینى و جذب فرزندان به نماز، در بسیارى از موارد مى‏تواند اثرگذارترین راه باشد. ابزارهاى این روش، برخوردهاى غیرمستقیم، كریمانه و از روى چشم‏پوشى است براى نمونه، روش امام خمینى رحمه‏الله به هنگام نماز صبح یا زمستان با كودكانى كه به تكلیف شرعى نرسیده بودند، از این‏گونه راه‏هاى شوق‏آمیز براى اداى نماز است. فریده مصطفوى، دختر امام خمینى رحمه‏الله ، نقل مى‏كند:

امام كسى را از خواب بیدار نمى‏كرد، مى‏گفت خودتان اگر بیدار شدید، بلند شوید نماز بخوانید؛ اگر بیدار نشدید، مقید باشید كه ظهر، قبل از نماز ظهر و عصر، نماز صبحتان را قضا كنید. زمستان هم كه بلند مى‏شدیم، مى‏رفتیم سرحوض كه وضو بگیریم، اگر آب گرمى بود، آن را به [بچه‏ها] مى‏داد كه وضو بگیرند.

در مورد فرزندى نیز كه در امر نماز كوتاهى مى‏كند:

«والدین مى‏توانند بعد از پایان هر نماز خود به گونه‏اى كه فرزنداشان مى‏شنود، او را با ذكر نام دعا كنند و از خداوند عزت در دنیا و پاداش اخروى برایش بخواهند. این امر، علاقه فرزند به نماز را بیشتر خواهد كرد؛ زیرا او به هر حال به خودش و نامش اهمیت مى‏دهد و از اینكه در فرصت بعد از نماز یاد و ذكرى از او مى‏شود، خرسند خواهد شد و به نماز اقبال بیشترى نشان خواهد داد یا والدین مى‏توانند، از او درخواست كنند به جهت جوانى و پاكى و همین‏طور آبرومندى جوان در پیشگاه خدا، در حق ایشان دعا كنند كه نمازشان پذیرفته شود و حتى مى‏توانند از جوانشان بخواهند كه جلو بایستد و آنها به او اقتدا كنند. اگرچه ممكن است فرزندشان نپذیرد، ولى پیشنهاد عنایت‏آمیز والدین، اثر لازم را در روح او ایجاد خواهد كرد».

پیام متن

اگر فرزندانمان در كنار جدى بودنمان در امر نماز آنها، رفتارى كریمانه و همراه با مدارا از ما در این باره ببینند، شوق بیشترى به خواندن نماز در آنها پدید مى‏آید.

و) روش گفت‏وگو با فرزندان

اگرچه در تربیت الگویى، والدین باید بیشتر بكوشند به طور غیرمستقیم با رفتار خویش، فرزندان خود را به نماز و یادگیرى آن علاقه‏مند كنند، گاهى آنها به سادگى و آسانى حاضر به اصلاح رفتار خویش درباره نماز نیستند. از این رو، والدین باید با دلیل و استدلال قوى بتوانند از راه گفت‏وگو و بحث كردن به شكلى محرمانه، رفتار او را اصلاح كنند. حكایت زیر در این باره شنیدنى است، یكى از دختران امام خمینى رحمه‏الله مى‏گوید:

وقتى دختر پنج ساله‏اى بیش نبودم، یك شب وقتى امام به نماز مشغول شدند و عده‏اى هم به او اقتدا كردند، من به جهت دیر وضو گرفتن، وقتى به نماز رسیدم كه امام به سجده رفته بودند. تا ركعت دوم باید صبر مى‏كردم، ولى از شدت علاقه‏اى كه براى خواندن نماز با ایشان داشتم، سریع تكبیر گفتم و به خیال اینكه به جماعت وصل شدم، به سجده رفتم. بعد از نماز، مادرم گفت: دخترم نمازت اشكال داشت. دلیل آن را هم گفت، اما من نپذیرفتم و اصرار كردم كه حتما به امام بگویم. مادرم به ناچار جریان را به امام گفت. امام با حوصله و سعه صدر یك‏ربع ساعت براى من آن مسئله را توضیح داد كه چرا نباید آن موقع تكبیر مى‏گفتم و حالا براى رفع اشكال باید چه كنم.

پیام متن

فرزندان در برابر سخنانى كه با دلیل و برهان همراه است، تسلیم هستند. از این روش، در تشویق فرزندانمان به نماز بهره كافى بگیریم.


مرتبط با:
دوشنبه 7 مرداد 1392ساعت : 01:20 ب.ظ| نویسنده : سجاد ضیایی
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
How do you get rid of Achilles tendonitis? سه شنبه 10 مرداد 1396 06:19 ب.ظ
Hey there! This is kind of off topic but I need some guidance
from an established blog. Is it very hard to set
up your own blog? I'm not very techincal but I can figure
things out pretty quick. I'm thinking about making
my own but I'm not sure where to begin. Do you have any tips or
suggestions? Many thanks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین مطالب
درباره ما
بسم الله الرحمن الحیم
این وبلاگ شامل موضوعات مذهبی ،فرهنگی و هنری، نماز ، دعاها، وبه خصوصی قرآن و .... میباشد و از علاقه مندان به قرآن به همکاری در این وب سایت دعوت میگردد .



مدیر وب سایت : سجاد ضیایی
نظر سنجی
نذر من برای سلامتی حجه بن الحسن




لینک دوستان
آرشیو مطالب
نویسندگان
برچسب ها
پیوندهای روزانه
دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :